12 dekabr Ümumilli lider Heydər Əliyevin anım günüdür
Gündəm / Siyasət / İqtisadiyyat / Sosial / Mədəniyyət / Hadisə / Müsahibə / Dünya / Cəmiyyət
Oxunub: 37
12 Ara 2021 | 18:49
12 dekabr Ümumilli lider Heydər Əliyevin anım günüdür

Capar.info : - Ümummilli lider Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Azərbaycanın Naxçıvan şəhərində, dəmiryolçu ailəsində dünyaya gəlib. 1939-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra, Azərbaycan Sənaye İnstitutunun memarlıq fakültəsində təhsil alıb. Başlanan müharibə ona təhsilini başa çatdırmağa imkan verməyib.
Heydər Əliyev 1941-1944-cü illərdə Naxçıvan MSSR Xalq Daxili İşlər Komissarlığında və Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetində müxtəlif məsul vəzifələrdə xidmət edib, 1944-cü ilin mayında isə Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsi tərəfindən dövlət təhlükəsizliyi orqanlarına işə göndərilb. O, Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) və Moskva şəhərlərində xüsusi ali təhsil almış, 1957-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirib. Dövlət təhlükəsizliyi orqanlarında iyirmi beş il (1944–1969) çalışan Heydər Əliyev 1964-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsi sədrinin müavini, 1967-ci ildə isə sədri vəzifəsinə irəli çəkilib. H.Əliyevə 1967-ci ildə SSRİ Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsi tərəfindən general-mayor rütbəsi verilib.
Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1969-cu il 14 iyul tarixli plenumunda 46 yaşlı Heydər Əliyev Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi seçilərək 1982-ci ilə qədər Azərbaycan SSR-ə rəhbərlik edib. Heydər Əliyevin respublikaya rəhbərlik etdiyi dövrdə (1969–1982) idarəçiliyin möhkəmlənməsi, kadrlara qarşı tələbkarlığın artırılması nəticəsində iqtisadi-sosial sahədə böyük nailiyyətlər əldə edilib. 1982-ci ilin dekabrında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun üzvü seçilən Heydər Əliyev SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilmiş və SSRİ-nin rəhbərlərindən biri olub.
Heydər Əliyev SSRİ Ali Sovetinin (8, 9, 10 və 11-ci çağırışlar) deputatı, 9-cu çağırış SSRİ Ali Soveti İttifaq Sovetinin sədr müavini (1974–1979), RSFSR Ali Sovetinin deputatı (XI çağırış, 1985), Azərbaycan SSR Ali Soveti İttifaq Sovetinin sədr müavini (1974–1979), RSFSR Ali Sovetinin deputatı (XI çağırış, 1985), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (7, 8, 9, 10 və 12-ci çağırışlar) deputatı və Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin üzvü (8, 9 və 10-cu çağırışlar) olub.

Heydər Əliyev 1990-cı ilin 20 yanvarında sovet qoşunlarının Bakıda törətdiyi qanlı faciə ilə əlaqədar ertəsi gün (21 yanvar, 1990-cı il) Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyində bəyanatla çıxış edərək, Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb edib. O, Dağlıq Qarabağda yaranmış kəskin münaqişəli vəziyyətlə bağlı SSRİ rəhbərliyinin ikiüzlü siyasətinə etiraz əlaməti olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarını tərk edib.
1990-cı ilin iyulunda Azərbaycana qayıdan Heydər Əliyev ilk əvvəl Bakıda, sonra isə Naxçıvanda yaşamış, həmin ildə də Azərbaycan Ali Sovetinə deputat seçilib. O, 1991-1993-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sədri, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədr müavini olmuş, Ali Sovetin sessiyalarında fəal iştirak edib. Heydər Əliyev 1992-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının Naxçıvan şəhərində keçirilmiş təsis qurultayında partiyanın sədri seçilib.
Azərbaycan xalqı 1993-cü ilin may-iyununda Gəncə şəhərində Surət Hüseynovun başçılığı ilə prezident Əbülfəz Elçibəyə qarşı Gəncə qiyamı qaldırılması ilə ölkədə vətəndaş müharibəsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi yarandıqda Heydər Əliyevin hakimiyyətə gətirilməsi ilə ayağa qalxdı, bu, əsl mənada, milli hərəkata çevrildi, Azərbaycanın o zamankı dövlət başçıları onu rəsmən Bakıya dəvət etməyə məcbur olublar. Heydər Əliyev iyunun 15-də Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçildi, iyunun 24-də isə Milli Məclisin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başlayıb.
1993-cü il oktyabrın 3-də ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib. Onun Azərbaycan rəhbərliyinə qayıdışı ilə ölkənin ictimai-siyasi, sosial, iqtisadi, elmi-mədəni həyatında, beynəlxalq əlaqələrində dönüş yarandı, elmi əsaslara, beynəlxalq norma və prinsiplərə uyğun müstəqil dövlət quruculuğu prosesi başlayıb. Azərbaycan dövlətçiliyinin mövcudluğuna böyük təhlükə olan 1994-cü il oktyabr və 1995-ci il mart dövlət çevrilişi cəhdlərininqarşısı alındı, dövlət müstəqilliyi qorunub saxlandı, silahlı yolla hakimiyyətə gəlmək cəhdlərinə son qoyulub.

1994-cü il sentyabrın 20-də Bakıda "Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda "Azəri", "Çıraq" yataqlarının dərinlikdə yerləşən hissəsinin birgə işlənməsi və hasil olunan neftin pay şəklində bölüşdürülməsi" haqqında dünyanın 11 ən iri neft şirkəti ilə Əsrin Müqaviləsi imzalanıb.
Heydər Əliyevin prezidentliyi zamanında milli ordu quruculuğunda ciddi dəyişikliklər başlayıb. Təcavüzkar silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazisindəki azğınlıqlarının qarşısı alındı, qəddar düşmənə əks-zərbələr endirildi və 1994-cü ilin mayında Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində ilk mərhələ kimi cəbhə xəttində atəşkəs elan edilməsinə nail olunub.
1995-ci ilin noyabrında referendum yolu ilə Azərbaycan Respublikasının ümumbəşəri demokratik dəyərləri özündə əks etdirən Konstitusiyasının qəbul edilməsi, 1995 və 2000-ci illərdə çoxpartiyalılıq əsasında demokratik parlament seçkilərinin keçirilməsi, Konstitusiya məhkəməsinin fəaliyyətə başlaması, Azərbaycanda ölüm cəzasının ləğv olunması, "Bələdiyyə seçkiləri haqqında qanun"un və bir sıra digər qanunların qəbulu və əməli surətdə həyata keçirilməsi məhz Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.
Heydər Əliyev 1998-ci il oktyabrın 11-də xalqın yüksək siyasi fəallığı şəraitində keçirilən seçkilərdə səslərin 76,1 faizini toplayaraq yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.
Heydər Əliyev 15 may 2001-ci il tarixli fərmanı ilə EA-ya Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası statusu vermiş, beləliklə bu nəhəng elm təşkilatının Azərbaycan xalqı qarşısındakı xidmətlərini və akademik elmin ölkənin inkişafının əsas təminatçılarından olduğu faktını bir daha yüksək səviyyədə təsdiqləyib. Heydər Əlyevin təşəbbüsü, bilavasitə rəhbərliyi ilə 2001-ci il noyabrın 9-10-da Dünya Azərbaycanlılarının Bakıda keçirilən I qurultayı Azərbaycan diasporunun fəaliyyətinin yaxşılaşdırılması və gücləndirilməsi sahəsində çox dəyərli tarixi qərarlar qəbul edib.
2003-cü ilin prezident seçkilərində namizədliyinin irəli sürülməsinə razılıq vermiş Heydər Əliyev səhhətində yaranmış problemlərlə əlaqədar seçkilərdə iştirak etməkdən imtina etmiş və öz namizədliyini İlham Əliyevin xeyrinə geri götürüb.

Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyev 2003-cü il dekabrın 12-də müalicə olunduğu Klivlend Klinikasında (ABŞ) vəfat etmiş, dekabrın 15-də Bakıda I Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
6-11-2020, 10:09
Dünyanın bu günü
25-08-2020, 10:31
Dünyanın bu günü
4-08-2020, 17:51
İlham Əliyev deputat Fəttah Heydərovun vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzaladı
10-05-2020, 12:01
Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 97-ci ildönümüdür
10-05-2020, 11:55
Allah ümummilli lider Heydər Əliyevin ruhunu şad etsin!
14-12-2018, 12:03
Rumıniyada keçirilən anım mərasimində Ulu Öndərin diaspor quruculuğuna böyük töhfələrindən danışılıb
22-01-2022, 18:55
SON DƏQİQƏ! Azərbaycanda qanun dəyişdi: Bunu edənlər həbs ediləcək
22-01-2022, 18:33
Azərbaycanda sürətlə yayılan xəstəliklər: “Omikron” yoxsa “influenza”?
22-01-2022, 18:24
"Azərbaycan Laçın dəhlizində post quracaq" - Başqa yolu YOXDUR!
22-01-2022, 18:07
Məhbus atası Prezidentdən KÖMƏK İSTƏDİ... - MÜRACİƏT
22-01-2022, 17:53
Böyük Britaniyadan Rusiyaya xəbərdarlıq
22-01-2022, 17:32
İbrahim Rəisi Moskvadan niyə əliboş dönüb? - İNCƏLƏMƏ...
22-01-2022, 13:04
Oğuzun icra başçısının bu kənddən xəbəri varmı? - Sakinlər ÇARƏSİZ DURUMDA
22-01-2022, 12:57
Qarabağda gizlənən separatçı-cinayətkarları Bakıya necə gətirməli - AKTUAL
22-01-2022, 12:42
Bakıda maşın qaçıran şəxs aeroportda tutulub
22-01-2022, 12:33
SOCAR Ermənistanda zavod SATIN ALIR? - AÇIQLAMA
22-01-2022, 12:17
Rusiya və Ukrayna Türkiyənin vasitəçilik təklifini müsbət qarşılayıb - Ekspert danışır
22-01-2022, 12:10
Gecə və səhər bəzi yerlərdə zəif duman olacaq - Belə deyirlər...
22-01-2022, 12:05
Süni qiymət artımı davam edir: - Tibbi maskanın qiyməti bahalaşıb
21-01-2022, 18:24
Yaşar Nurinin xanımından nazirə sərt ittiham: - “Nə vaxt zəng edirəmsə...“
21-01-2022, 18:16
16 yaşda qaçırılan qızın bibisi DANIŞDI: - "Ləmanı aldadıblar"
21-01-2022, 18:07
Maşınlar məscidə girib-çıxanlara maneə yaradır
21-01-2022, 17:47
Hökumətin ərzaq təminatı sahəsində “qırmızı xətt”ləri açıqlanıb - Diqqət!
21-01-2022, 17:42
"Görünür, kimlərsə vətəndaşların hisslərindən istifadə etməyə çalışır" - deputat
21-01-2022, 16:35
İcra hakimiyyətləri və məhkəmələrdə islahatlar vacibdir - ÇAĞIRIŞ
21-01-2022, 16:14
Qırğızıstan yenə Qazaxıstana nota verib - SƏBƏB
21-01-2022, 16:03
İşsizlikdən sığorta ödənişinin təyin olunması şərtləri yumşaldılıb
21-01-2022, 15:58
Mülayim cənub-qərb küləyi əsəcək
21-01-2022, 15:56
Azərbaycanda general-leytenant vəzifəsindən kənarlaşdırıldı - SƏBƏB
21-01-2022, 15:54
Azərbaycanda hemofiliya xəstələrinin sayı AÇIQLANIB
21-01-2022, 15:37
Hərbi Prokurorluğun 6 əməkdaşı cəzalandırılıb
20-01-2022, 18:18
“Omikron” xaricdən sifariş edilən bağlamalarla yayılır?
20-01-2022, 18:16
Şamaxı-İsmayıllı yolunda 10-a yaxın avtomobil qəzaya düşdü - Xəsarət alanlar var - FOTO
20-01-2022, 17:56
Qaxda avtomobillər toqquşub, ölən var
20-01-2022, 17:52
Şahmat üzrə Azərbaycan çempionatının mükafat fondu artırılıb
20-01-2022, 17:44
Sərt karantinlə bağlı XƏBƏRDARLIQ: Yoluxanların sayında artım var - VİDEO
20-01-2022, 15:10
Bakıda avtomobil 54 yaşlı kişini vurub
20-01-2022, 15:07
Rusiya XİN: "Ukrayna-Azərbaycan əlaqələri onların suveren hüquqlarına aiddir"
20-01-2022, 15:02
Ermənistan geri addım atdı: "Heç bir şərtimiz yoxdur" - NƏ BAŞ VERİR?
20-01-2022, 14:52
Bahalaşma hələ bundan sonra da DAVAM EDƏCƏK... - Ekspert danışır
20-01-2022, 14:47
"ABŞ Kremli parçalamaq üçün əlindən gələn bütün addımları atır" - İNCƏLƏMƏ...
20-01-2022, 14:41
Fevralın 3-də dünyanı gözləyən böyük olay: - Putin çəkinəcəkmi?
20-01-2022, 11:28
Prezident 20 Yanvar faciəsinin 32-ci ildönümü ilə əlaqədar Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
20-01-2022, 11:14
İrəvanda xilas yolunu hələ də hakimiyyət dəyişikliyində görənlər var... - GƏLİŞMƏ
20-01-2022, 11:10
Hərbi forma geyinən bu şəxslər 500 manat cərimə olunacaqlar - Diqqət!